Meer dan 63.000 rijksmonumenten


waaldijk in vuren

Fort, Vesting En -onderdelen

waaldijk 29
4214lb vuren (gemeente lingewaal)
gelderland


Beschrijving van waaldijk

Cluster 73. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding Twee SCHERFVRIJE SCHUILPLAATSEN TYPE 1916 / II, als onderdelen van lineaire en accesverdediging op basis van loopgravenstelsels, gedekte wegen en dergelijke. (Betonnen) schuilplaatsen vormden een antwoord op de komst van zware projectielen en brisante granaten met hoogexplosieve lading. De vroegste typen schuilplaatsen boden slechts bescherming tegen granaatscherven en werden 'scherfvrij' genoemd. Vanaf het begin van de 20ste eeuw is er geëxperimenteerd met gedeconcentreerde, kleine (betonnen) schuilplaatsen. Hierbij is soms ad hoc gebruik gemaakt van bestaande, voorhanden zijnde materialen als spoorrails, puin, houten balken en betonplaten, maar hiernaast zijn geprefabriceerde onderdelen gemonteerd of werd ter plaatse beton gestort. Zo zijn nog op verschillende plaatsen binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie diverse - al dan niet unieke - sporen van dergelijke experimenten in beton te vinden. Soms worden ze schuilplaatsen genoemd, maar ook wel batterijschuilplaatsen. Schuilplaatsen type 1916 / I en 1916 / II zijn volgens min of meer uniform of standaardontwerp in 1916 en 1917 op meerdere plaatsen in de Nieuwe Hollandse Waterlinie gebouwd. Er zijn onder meer exemplaren bij Fort Vuren en bij de Batterij onder Brakel. De als monolithische, cilindrische betonnen constructies uitgevoerde schuilplaatsen maakten deel uit van betonexperimenten van de Genie. Dergelijke betonnen schuilplaatsen waren gewoonlijk geïntegreerd in loopgraven, aan de keelzijde van de dekking. De gesloten voorzijde of frontzijde van de schuilplaatsen was gedekt door een grind- of puinkist, of door aardwerken die deel uitmaakten van een dijk, een glacis ter bescherming van de loopgraaf of een gedekte weg. Deze puin-, grind- of aardwerken zijn soms niet meer aanwezig of nog slechts met moeite herkenbaar, terwijl ook de sporen van de aarden loopgraven meestal voor een groot deel zijn uitgewist. De typen 1916 / I en 1916 / II (ook wel type 1917 genoemd) bleken bij proefnemingen erg kwetsbaar te zijn. Beide typen zijn vrij zeldzaam en komen in verschillende varianten voor. Omschrijving De twee SCHERFVRIJE SCHUILPLAATSEN TYPE 1916 / II zijn in gewapend beton uitgevoerde, eenlaagse, scherfvrije, militaire onderkomens, die beschutting konden bieden aan 8 manschappen infanterie / artillerie. De beide scherfvrije schuilplaatsen type 1916 / II liggen in het glacis van het Fort bij Vuren. De schuilplaatsen 1916 / II zijn gebouwd op een rechthoekig grondplan van ongeveer 6,50 x 1,50 x 1,90 m (b x d x h). De schuilplaatsen zijn gebouwd volgens ongeveer zevenkantig cilindrisch model dat afketsen van scherven moest bevorderen. De lange gevels, het dak en de buitenzijde van de vloer vertonen dan ook een stompe knik over de volle lengte. De beide blinde zijgevels zijn verticaal uitgevoerd. De schuilplaatsen Type 1916 / II zijn als monolithische betonnen werken geconstrueerd en waren via twee toegangsopeningen, links en rechts, aan de loopgraafzijde - de keelzijde - toegankelijk. Deze enkele tientallen centimeters boven terreinniveau gelegen toegangen zijn omgeven door rechthoekige betonnen omlijstingen. De schuilplaatsen van dit type waren afsluitbaar door middel van ijzeren luiken, die niet meer aanwezig zijn. De schuilplaatsen zijn dichtgezet, maar (soms) heropend. Het interieur bestaat uit één ongedeelde ruimte die inwendig de zevenkantige gietvorm weerspiegelt. Waardering De beide SCHERFVRIJE SCHUILPLAATSEN TYPE 1916 / II in het glacis van het Fort bij Vuren zijn van algemeen belang vanwege: * Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende circa 125 jaar versterkt en verbeterd. * Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accessen (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de en 20ste eeuw). Het betreft hier onderdelen van omstreeks 1916, namelijk voorbeelden van betonnen schuilplaatsen. * Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex. * De onderdelen zijn representatief (karakteristiek) omdat ze duidelijk herkenbaar als onderdelen van een gedeconcentreerde verdediging zijn toegevoegd aan het bestaande fortificatiestelsel. * De onderdelen zijn tamelijk zeldzaam omdat ze schaarse overgebleven voorbeelden zijn van militaire, experimentele seriematige fabricage van dit type weermiddelen. * De onderdelen zijn tamelijk gaaf bewaard omdat ze zich als gebouwde onderdelen nog goed in het veld laten herkennen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 532007
Laatste wijziging: 2017-02-27 21:13:59.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Monumenten in de buurt van waaldijk in vuren

waaldijk

waaldijk 29
vuren (Gemeente lingewaal)
Cluster 73. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding BETONBLOK VAN GIETSTALEN KOEPELKAZEMAT TYPE G als rest van in de periode 1939-1940 toegev..

waaldijk

waaldijk 29
vuren (Gemeente lingewaal)
Cluster 73. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding Twee BETONNEN SCHUILPLAATSEN type / II als onderdelen van lineaire en accesverdediging op..

waaldijk

waaldijk 29
vuren (Gemeente lingewaal)
Cluster 73. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding RESTANT INUNDATIESLUIS / DAMSLUIS / DUIKER (noordoost) bij het Fort bij Vuren, als gecombi..

waaldijk

waaldijk 29
vuren (Gemeente lingewaal)
Cluster 73. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding Aan de keelzijde, buiten het eigenlijke fort gelegen FORTWACHTERSWONING als militair die..

waaldijk

waaldijk 29
vuren (Gemeente lingewaal)
Cluster 73. NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding BETONNEN SCHUILPLAATS type / I als onderdeel van lineaire en accesverdediging op basis v..

Kaart & Routeplanner