Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hervormde kerk in Harkstede

Kerkelijk Gebouw

Hoofdweg 63
9617AB Harkstede (gemeente Slochteren)
Groningen

Bouwjaar: 13e eeuw 1657 (herst. toren) 1692-1700 (herb. kerk) 1933 (rest.) 1300 13e eeuw 1657 (herst. toren) 1692-1700 (herb. kerk) 1933 (rest.)
Architect: H. Coeur en G. van der Aa (1692-1700) A.R. Wittop Koning (1933) Coeur 1700 H. Coeur en G. van der Aa (1692-1700) A.R. Wittop Koning (1933)

(1 recensie)

Beschrijving van Hervormde kerk

Herv.Kerk. In 1692 herbouwd kerkgebouw in gotiserende trant geheel overwelfd en bovendien onderkelderd. Van de 13e eeuwse kerk bleef de toren behouden met een zone spaarnissen aan de zuidzijde en sporen daarvan aan de oostzijde. Aan de noordzijde van de kerk is een even grote aanbouw opgetrokken als de toren, de grafkelder van de stichtersfamilie Piccardt-Rengers bevattend en de kerkekamer, waarboven nog een vertrek. Aan de westzijde toegangstrap tot de kerk en zijtrap naar een galerij tegen de westgevel. Boven de ingangspoort grote wapensteen Rengers-Piccardt en datum 1694; daarboven grote reliefsteen met aanbidding van het Lam Gods. In de toren het wapen van de stad Groningen; op de westelijke en noordelijke topgevel siervazen. In de kerk rijk gesneden preekstoel met klankbord en bereikbaar langs trap in de muurdikte. Alle banken met gesneden knoppen en bekroningen aan de deurtjes; aansluitend doophek, Herenbank in de n.uitbouw. Orgel boven de doorgang naar de noordelijke aanbouw in kas met wapens Piccardt Rengers, in 1695 gebouwd door Arp Schnitger. Van het instrument is veel verloren gegaan. Gebrandschilderde ruitjes in de noordelijke uitbouw. In het koor gebeeldhouwde steen voorstellende de Mannaregen. Mechanisch torenuurwerk, Jos van de Kerkhof, Aarle-Rixtel. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 33807
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen (1)

Hervormde kerk
4
Recensie door: ()
luidklok, geen mechanisch uurwerk toren voor 1700 losstaand met zadeldak met lei gedekt, nu dubbele lantaarn
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kerk van Harkstede
Kerk van Harkstede, westgevel (2007)
Kerk van Harkstede, westgevel (2007)
Plaats Harkstede
Gebouwd in 1692-1700
Restauratie(s) 1933
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer  33807
Architectuur
Architect(en) Henric Coeur
Geert van der Aa
Bouwmateriaal baksteen
De ingangspartij van de kerk in 2013. De Latijnse tekst in de steen luidt:  AD DEI OPTIMI MAXIMI GLORIAM ECCLESIAE CHRISTIANIAE / INCREMENTUM ANIMARUM SOLATIUM OSSIUM REQUIEM DEVOTO / ERGA RELIGIONEM OBSEQUIO NULLOQ; ALIUNDE QUAESITO SUBSIDIO / PATERE VERITATEM LECTOR: HAS AEDES CONDI CURARUNT / HENRIC PICCARDT ET ANNA ELISABETA RENGERS ·· CONIUGES 1694 // AUDIVI ORATIONEM TUAM ET ELEGI LOCUM ISTUM MIHI / IN DOMUM SACRIFICY 2. CHRO:7  Vertaling[1]: Tot eer van de allerhoogste God, tot opbouw van de christelijke kerk, tot troost der zielen, tot rustplaats van het gebeente, met eerbiedige en godsdienstige toewijding en zonder van elders geldelijke ondersteuning gezocht te hebben, wat waar is mag gezegd worden, lezer, hebben dit huis doen bouwen: Henric Piccardt en Anna Elisabeta Rengers, echtelieden, 1694 // Ik heb uw gebed verhoord, en heb Mij deze plaats verkoren tot een offerhuis, 2 Kronieken 7
De ingangspartij van de kerk in 2013.
De Latijnse tekst in de steen luidt:

AD DEI OPTIMI MAXIMI GLORIAM ECCLESIAE CHRISTIANIAE / INCREMENTUM ANIMARUM SOLATIUM OSSIUM REQUIEM DEVOTO / ERGA RELIGIONEM OBSEQUIO NULLOQ; ALIUNDE QUAESITO SUBSIDIO / PATERE VERITATEM LECTOR: HAS AEDES CONDI CURARUNT / HENRIC PICCARDT ET ANNA ELISABETA RENGERS ·· CONIUGES 1694 // AUDIVI ORATIONEM TUAM ET ELEGI LOCUM ISTUM MIHI / IN DOMUM SACRIFICY 2. CHRO:7

Vertaling[1]: Tot eer van de allerhoogste God, tot opbouw van de christelijke kerk, tot troost der zielen, tot rustplaats van het gebeente, met eerbiedige en godsdienstige toewijding en zonder van elders geldelijke ondersteuning gezocht te hebben, wat waar is mag gezegd worden, lezer, hebben dit huis doen bouwen: Henric Piccardt en Anna Elisabeta Rengers, echtelieden, 1694 // Ik heb uw gebed verhoord, en heb Mij deze plaats verkoren tot een offerhuis, 2 Kronieken 7

Portaal  Portaalicoon   Christendom

De kerk van Harkstede in de Groningse gemeente Slochteren werd gebouwd aan het einde van de 17e eeuw.[2] Het is de derde kerk op deze plek. De eerste kerk stamde uit de Middeleeuwen. Deze kerk werd afgebroken in 1691, waarna de huidige kerk werd gebouwd. De toren dateert uit de tijd van de eerste kerk en werd gebouwd rond 1250. De toren stond los van de kerk totdat de huidige kerk ertegen aan werd gebouwd. De borgheer van Klein Martijn bij Harkstede Henric Piccardt,[3] die tevens collator was van de kerk van Harkstede, besloot rond 1690 om de oude 13e-eeuwse kerk van Harkstede af te breken. Op 25 oktober 1691 vond de laatste dienst plaats in de oude kerk. De toren bleef gespaard en diende nog lange tijd als cachot. In opdracht van Piccardt en zijn echtgenote Anna Elisabeth Rengers werd in de jaren daarna op dezelfde plaats een nieuwe gotische kerk tegen de oude toren aan gebouwd door meestermetselaar Henric Coeur en meestertimmerman Geert van der Aa. De eerste steen werd gelegd op 25 oktober 1692, maar vanaf 1694 (gevelsteen) lijkt het werk pas goed te zijn opgepakt. In 1695 werd een gebrandschilderd glas geplaatst waarin Piccardt en vrouw zich 'heer en vrouw deser kerck en plaetse' noemen. In 1700 werd de kerk in dienst gesteld.[4]

Het echtpaar liet in de kerk tegelijkertijd een werkkamer en een mausoleum bouwen. Na hun overlijden in respectievelijk 1704 en 1712 zijn hun gebalsemde lichamen in dit mausoleum bijgezet.[5] Voor zover bekend is het de enige kerk in Nederland waarbinnen de opdrachtgever een eigen werkkamer had.[4]

Boven de ingang van de kerk (zie: afbeelding) zijn de wapens aangebracht van het echtpaar Piccardt-Rengers. Daarboven is een reliëf van een offertafereel met Elia en Johannes de Doper.[2]

In de kerk bevindt zich een herenbank, de Piccardtbank. Op de verdieping erboven bevond zich de werkkamer van Piccardt en naast de herenbank was een vertrek voor hem met een privaat ingericht. De preekstoel en de kas van het orgel zijn een ontwerp van de Groninger stadsbouwmeester Allert Meijer, die veel kerkmeubilair van Groninger kerken heeft ontworpen. Het orgel is in 1696 gebouwd door Arp Schnitger.[2] Van het oorspronkelijke instrument is na de verbouwing door Marten Eertman in 1908 weinig overgebleven, al liet hij de orgelkas intact.

Volgens de Groninger rijksarchivaris Adolf Pathuis en de Harksteder dominee B. Ronner zou de kerk een afspiegeling zijn van de Tempel van Salomo, die volgens het Bijbelse verhaal de afmeting van 60 bij 20 bij 30 el had, wat overeenkomt met 30 bij 10 bij 15 meter. De kerk van Harkstede meet 22 bij 7 bij 11 meter en zou dan ongeveer een derde van deze grootte hebben. In de bronnen over de kerk komt echter nergens een verwijzing voor naar de tempel van Salomo, al zou een Bijbeltekst over de tempelbouw van Salomo die Piccardt liet opnemen in de kerk hiernaar kunnen verwijzen: 2 Kronieken 7: 12, waar staat: : Ik heb uw gebed verhoord, en heb Mij deze plaats verkoren tot een offerhuis' (Statenvertaling).[4]

Zie ook

Literatuur

  • Ronner, B. (1985), De Hoge Kerk van Harkstede. Harkstede: [s.n.]
  • Ronner, B. (1986), Een tempel in turfgraversland: een rondwandeling om, in en onder het kerkgebouw van de Hervormde Gemeente Scharmer-Harkstede te Harkstede in Groningerland. Scheemda: Actief.

Externe link


Monumenten in de buurt van Hervormde kerk in Harkstede

Stel's Meuln

Hamweg 2A
Harkstede (Gemeente Slochteren)
Achtkante bovenkruier gebouwd in 1851. In 1861 omhooggebracht. Korenmolen.

Kerkhof

Hoofdweg 2
Harkstede (Gemeente Slochteren)
Op het kerkhof enige 17e eeuwse en jongere zerken.

Vaartwijk

Oudeweg 41
Westerbroek (Gemeente Hoogezand Sappemeer)
Vaartwijk. Bescheiden veenborg bestaande uit een onderkelderde verdieping onder doorgezwenkt schilddak. Brede omlijste ingang, bereikbaar la..

Vaartwijk, huis

Oudeweg 41
Westerbroek (Gemeente Hoogezand Sappemeer)
Omschrijving onderdeel 1: HUIS, XVIIIc-d. Bakstenen, onderkelderd, éénlaags gebouw op rechthoekige plattegrond onder omlopend schilddak ..

Vaartwijk, park

Oudeweg 41
Westerbroek (Gemeente Hoogezand Sappemeer)
Omschrijving onderdeel 2: PARKAANLEG, XIXa-b. Het kleine terrein, geheel door een brede sloot omgeven, heeft een rechthoekige plattegrond ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Hervormde kerk in Harkstede

Foto's (32)

Alle 32 foto's weergeven